Στην Ελλάδα κάθε εσωτερική ηλεκτρική εγκατάσταση (ΕΗΕ) χαμηλής τάσης ελέγχεται όταν κατασκευάζεται και ξανά κατά διαστήματα. Το αποτέλεσμα καταγράφεται σε μια Υπεύθυνη Δήλωση Ηλεκτρολόγου Εγκαταστάτη (ΥΔΕ). Το πόσο συχνά γίνεται ο έλεγχος εξαρτάται από την κατηγορία του χώρου: Α, Β ή Γ.
Ο οδηγός ακολουθεί το κείμενο της ισχύουσας απόφασης, της Υ.Α. 101195/2021 (ΦΕΚ Β΄ 4654/08.10.2021) όπως τροποποιήθηκε. Ο πίνακας των χώρων είναι αντιγραμμένος λέξη προς λέξη από το ΦΕΚ. Πολλές σελίδες στο διαδίκτυο αναφέρουν ακόμη το ΦΕΚ 470/2004, που έχει καταργηθεί.
Σε ποιον απευθύνεται
Η απόφαση εφαρμόζεται σε ηλεκτρικές εγκαταστάσεις χαμηλής τάσης: εναλλασσόμενο ρεύμα έως και 1.000 V ή συνεχές ρεύμα έως και 1.500 V. Καλύπτει κατοικίες, εμπορικά και επαγγελματικά κτίρια, δημόσιες υπηρεσίες, κτίρια συνάθροισης κοινού (εκπαίδευσης, υγείας, πρόνοιας), βιομηχανικούς και βιοτεχνικούς χώρους, αγροτικές εγκαταστάσεις, φόρτιση ηλεκτρικών οχημάτων, κατασκηνώσεις, εργοτάξια, λιμενικές εγκαταστάσεις αναψυχής και συστήματα αυτοπαραγωγής (άρθρο 1).
Η ΥΔΕ και ο φάκελός της
Μετά τον έλεγχο συντάσσεται ΥΔΕ με ευθύνη του ηλεκτρολόγου που έχει το νόμιμο δικαίωμα να την υπογράψει, με βάση το υπόδειγμα του Παραρτήματος Ι. Στην ΥΔΕ ο συντάκτης κατατάσσει την εγκατάσταση σε κατηγορία (και υποκατηγορία), δηλώνει τον τύπο του ελέγχου και ορίζει την ημερομηνία του επόμενου τακτικού επανελέγχου.
Στην ΥΔΕ συνοδεύουν ηλεκτρολογικά σχέδια της εγκατάστασης, που περιλαμβάνουν (άρθρο 4):
- τη θέση των σταθερών ηλεκτρικών συσκευών, κινητήρων και μηχανημάτων,
- τις διαδρομές των γραμμών με αγωγούς διατομής 1,5 mm² ή μεγαλύτερης (στους επανελέγχους μπορούν να είναι ενδεικτικές, και αυτό σημειώνεται),
- τη θέση των διακοπτών, ρυθμιστών, κομβίων, ανιχνευτών, θερμοστατών, φωτιστικών, ρευματοδοτών, λοιπού εξοπλισμού και πινάκων,
- πλήρες μονογραμμικό σχέδιο του πίνακα ή των πινάκων, με τις διατομές των γραμμών, τα χαρακτηριστικά των υλικών (ασφάλειες, διακόπτες, διατάξεις διαφορικού ρεύματος) και την περιγραφή των κυκλωμάτων.
Τμήματα που κατασκευάστηκαν με διαφορετικές τεχνικές απαιτήσεις της νομοθεσίας επισημαίνονται στα σχέδια. Η ΥΔΕ συνοδεύεται και από το πρωτόκολλο ελέγχου του υποδείγματος.
Τα τρία είδη ελέγχου
Το άρθρο 4 ορίζει τρεις ελέγχους:
| Έλεγχος | Πότε γίνεται |
|---|---|
| Αρχικός | Μετά την ολοκλήρωση των εργασιών κατασκευής, πριν την αρχική ηλεκτροδότηση. |
| Τακτικός επανέλεγχος | Το πολύ μέχρι το μέγιστο διάστημα της κατηγορίας (Α: 10 έτη, Β: 5 έτη, Γ: 2 έτη). |
| Έκτακτος | Όταν συμβεί κάποιο από τα γεγονότα του παρακάτω πίνακα. |
Πότε απαιτείται έκτακτος έλεγχος
| Αιτία | Προθεσμία |
|---|---|
| Αλλαγή κατηγορίας ή αλλαγή χρήσης (υποκατηγορίας) μέσα στην ίδια κατηγορία | Εντός 30 ημερών |
| Αλλαγή ιδιοκτήτη ή καταναλωτή, σε εγκαταστάσεις των κατηγοριών Β και Γ | Εντός 30 ημερών |
| Τροποποίηση που αφορά ηλεκτρικό πίνακα, προσθήκη ή αφαίρεση υλικών που σχετίζονται με την ηλεκτρική ασφάλεια, ή διάταξη γείωσης | Αμέσως |
| Σοβαρό ατύχημα που σχετίζεται άμεσα με την ΕΗΕ, όπως ηλεκτροπληξία | Αμέσως |
| Βλαπτικό γεγονός, όπως πλημμύρα, πυρκαγιά ή σεισμός | Αμέσως |
| Επανασύνδεση υπαίθριας επαγγελματικής ΕΗΕ μετά από διακοπή ηλεκτροδότησης | Πριν την επανασύνδεση |
| Απαίτηση ή εντολή ελέγχου από αρμόδια αρχή | Όπως ορίζει η εντολή |
Κατηγορίες και διαστήματα επανελέγχου
Κάθε εγκατάσταση ανήκει σε μία από τρεις κατηγορίες. Η κατηγορία ορίζει το μέγιστο χρονικό διάστημα μέχρι τον επόμενο τακτικό επανέλεγχο (άρθρο 4, παρ. 5 και Παράρτημα ΙΙ).
| Κατηγορία | Χώροι | Μέγιστο διάστημα | Είδη χώρων στον πίνακα |
|---|---|---|---|
| Κατηγορία Α | Κατοικίες και ανάλογοι χώροι | 10 έτη | 8 |
| Κατηγορία Β | Επαγγελματικοί χώροι | 5 έτη | 52 |
| Κατηγορία Γ | Χώροι ψυχαγωγίας και συνάθροισης κοινού και υπαίθριες επαγγελματικές ΕΗΕ | 2 έτη | 58 |
Η κατάταξη σε κατηγορία και υποκατηγορία γίνεται με ευθύνη του συντάκτη της ΥΔΕ. Μπορεί να αναγράφεται κωδικοποιημένα: η απόφαση δίνει ως παράδειγμα τον κωδικό Β1 για ένα ανθοπωλείο. Στον πίνακα της επόμενης ενότητας ο κωδικός είναι το γράμμα της κατηγορίας και ο αριθμός του είδους, όπως αριθμούνται στο ΦΕΚ.
Πίνακας χώρων ανά κατηγορία
Ο πίνακας είναι το κείμενο του Παραρτήματος ΙΙ της απόφασης. Το τελευταίο είδος κάθε κατηγορίας είναι οι «λοιπές περιπτώσεις» που δεν αναφέρονται παραπάνω.
Κατηγορία Α: κατοικίες και ανάλογοι χώροι (έως 10 έτη)
| Κωδικός | Χώρος |
|---|---|
| Α1 | Κατοικίες ή διαμερίσματα |
| Α2 | Μονοκατοικίες |
| Α3 | Μοναστήρια και κοινόβια |
| Α4 | Κοινόχρηστοι χώροι και κλιμακοστάσια κατοικιών και ανάλογων χώρων |
| Α5 | Αποθήκες κατοικιών και ανάλογων χώρων |
| Α6 | Χώροι στάθμευσης σε κατοικίες και ανάλογους χώρους |
| Α7 | Περιβάλλον χώρος κατοικιών (κήποι, ιδιωτικές πισίνες, σάουνες, υδρομασάζ κ.λπ) |
| Α8 | Λοιπές περιπτώσεις αυτής της κατηγορίας, μη αναφερόμενες ανωτέρω |
Κατηγορία Β: επαγγελματικοί χώροι (έως 5 έτη)
| Κωδικός | Χώρος |
|---|---|
| Β1 | Ανθοπωλεία και είδη κηπουρικής |
| Β2 | Αντλιοστάσια σε κλειστούς χώρους, για άρδευση, ύδρευση, αποχέτευση και πάσης φύσεως καλλιέργειες (π.χ. άρδευση θερμοκηπίων, κλπ.) |
| Β3 | Αποθηκεύσεις, γενικές αποθήκες |
| Β4 | Βαφεία |
| Β5 | Βιομηχανίες |
| Β6 | Βιοτεχνίες |
| Β7 | Βιβλιοθήκες |
| Β8 | Γραφεία |
| Β9 | Εκθέσεις αυτοκινήτων, μοτοσυκλετών, ποδηλάτων, σκαφών αναψυχής |
| Β10 | Εμπόριο ειδών σε κλειστούς χώρους που δεν περιγράφονται σε αυτήν την κατηγορία |
| Β11 | Εμπορικά κέντρα χωρίς ιδιόκτητο υποσταθμό ρεύματος |
| Β12 | Εργαστήρια |
| Β13 | Εκτυπώσεις, εκδόσεις & συναφείς δραστηριότητες |
| Β14 | Ιατρεία, ακτινολογικά εργαστήρια, φυσικοθεραπευτήρια |
| Β15 | Καθαριστήρια, σιδερωτήρια |
| Β16 | Καταστήματα που προσφέρουν για κατανάλωση τα προϊόντα τους στο χώρο τους (π.χ. εστιατόρια, ψησταριές, καφέ παντός είδους, καφενεία, μπαρ, video games) έως και 50 ατόμων |
| Β17 | Καταστήματα πώλησης ειδών ζαχαροπλαστικής, γαλακτοπωλεία |
| Β18 | Καφεκοπτεία |
| Β19 | Επαγγελματικός χώρος χωρίς δραστηριότητα |
| Β20 | Κέντρα ή ινστιτούτα αισθητικής |
| Β21 | Κέντρα μηχανογράφησης (αυτοτελή) |
| Β22 | Κηροπλαστεία και εμπόριο κεριών |
| Β23 | Κοινόχρηστοι χώροι και κλιμακοστάσια επαγγελματικών χώρων |
| Β24 | Κοσμηματοπωλεία & πώληση ωρολογίων |
| Β25 | Κουρεία, κομμωτήρια |
| Β26 | Κτηνοτροφικές & πτηνοτροφικές μονάδες (π.χ. βουστάσια, χοιροστάσια, πτηνοτροφεία, κλπ) |
| Β27 | Κυλικεία |
| Β28 | Κρεοπωλεία, ιχθυοπωλεία, αλλαντοπωλεία |
| Β29 | Λιμενικά υπόστεγα |
| Β30 | Ναοί, χώροι λατρείας που συγκεντρώνουν μέχρι πενήντα (50) άτομα σε έναν χώρο |
| Β31 | Ξενοδοχεία, ξενώνες, ενοικιαζόμενα δωμάτια, όπου συγκεντρώνονται μέχρι πενήντα (50) άτομα σε έναν χώρο |
| Β32 | Ξυλουργεία |
| Β33 | Οπωροπωλεία, λαχανοπωλεία, κλπ |
| Β34 | Παντοπωλεία |
| Β35 | Παραγωγή κινηματογραφικών ταινιών (στούντιο) |
| Β36 | Πλυντήρια, καθαριστήρια και σιδερωτήρια |
| Β37 | Πρατήρια άρτου – ζαχαροπλαστικής |
| Β38 | Ραδιοφωνικοί σταθμοί, σταθμοί τηλεόρασης |
| Β39 | Σούπερ μάρκετ χωρίς ιδιόκτητο υποσταθμό ρεύματος |
| Β40 | Συνεργεία συντήρησης και επισκευής αυτοκινήτων και μοτοποδηλάτων |
| Β41 | Σταθμοί αυτοκινήτων (στεγασμένα πάρκινγκ) |
| Β42 | Στιλβωτήρια & βαφεία δερμάτινων ειδών |
| Β43 | Τυπογραφεία |
| Β44 | Φαρμακεία |
| Β45 | Φούρνοι |
| Β46 | Φροντιστήρια |
| Β47 | Φωτογραφικές εργασίες |
| Β48 | Φωτοτυπικά κέντρα |
| Β49 | Χορευτικές λέσχες, σχολές χορού |
| Β50 | Χρωματοπωλεία (με πώληση και άλλων ειδών) |
| Β51 | Χώροι διοδίων |
| Β52 | Λοιπές περιπτώσεις αυτής της κατηγορίας, μη αναφερόμενες ανωτέρω |
Κατηγορία Γ: χώροι ψυχαγωγίας και συνάθροισης κοινού και υπαίθριες επαγγελματικές ΕΗΕ (έως 2 έτη)
| Κωδικός | Χώρος |
|---|---|
| Γ1 | Αγροτικά ιατρεία, υγειονομικοί σταθμοί, κέντρα υγείας |
| Γ2 | Αεροδρόμια |
| Γ3 | Αίθουσες δικαστηρίων |
| Γ4 | Αλυκές |
| Γ5 | Αμφιθέατρα |
| Γ6 | Ανοικτά υπαίθρια γήπεδα επαγγελματικού και ερασιτεχνικού ποδοσφαίρου, καλαθοσφαίρισης (μπάσκετ), πετοσφαίρισης (βόλεϊ), αντισφαίρισης (τένις), αντιπτέρισης (μπάντμιντον) κλπ |
| Γ7 | Αντλιοστάσια ανοικτά |
| Γ8 | Αρχαιολογικοί χώροι επισκέψιμοι από το κοινό |
| Γ9 | Βρεφοκομεία, νηπιαγωγεία, παιδικοί σταθμοί, ορφανοτροφεία, κλπ |
| Γ10 | Δημόσιες βιβλιοθήκες |
| Γ11 | Εγκαταστάσεις παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας χαμηλής τάσης που εγχέουν ηλεκτρική ενέργεια στο ΕΔΔΗΕ |
| Γ12 | Εγκαταστάσεις φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων (εφόσον η εγκατάσταση δεν αποτελεί μέρος άλλης επαγγελματικής ή οικιακής εγκατάστασης και είναι σε υπαίθριο χώρο) |
| Γ13 | Εκθέσεις |
| Γ14 | Εμπορικά κέντρα με ιδιόκτητο υποσταθμό ρεύματος |
| Γ15 | Εποχιακά αναψυκτήρια (π.χ. Beach bar, κ.λπ.) |
| Γ16 | Εργοταξιακές παροχές, εργοτάξια |
| Γ17 | Θέατρα παντός είδους, κουκλοθέατρα & θέατρα σκιών |
| Γ18 | Θερμοκήπια |
| Γ19 | Ιδιωτικά & δημόσια κτίρια όπου διενεργούνται συναλλαγές με το κοινό |
| Γ20 | Ιδρύματα ατόμων με ειδικές ανάγκες, ιδρύματα χρονίως πασχόντων |
| Γ21 | Ιππικοί όμιλοι |
| Γ22 | Ιχθυοκαλλιέργειες |
| Γ23 | Καταστήματα που προσφέρουν για κατανάλωση τα προϊόντα τους στο χώρο τους (π.χ. εστιατόρια, ψησταριές, καφέ παντός είδους, καφενεία, μπαρ, video games) άνω των 50 ατόμων |
| Γ24 | Κέντρα διασκέδασης |
| Γ25 | Κινηματογράφοι χειμερινοί & θερινοί |
| Γ26 | Κοινόχρηστοι χώροι και αποθήκες επαγγελματικών εγκαταστάσεων στο ύπαιθρο |
| Γ27 | Κοινόχρηστοι χώροι, κλιμακοστάσια, αποθήκες των χώρων ψυχαγωγίας και συνάθροισης κοινού |
| Γ28 | Κοιμητήρια |
| Γ29 | Κλινικές, νοσοκομεία, ψυχιατρεία |
| Γ30 | Κτίρια της πρωτοβάθμιας, δευτεροβάθμιας και τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (δημόσια ή ιδιωτικά) |
| Γ31 | Κτήματα που χρησιμοποιούνται ως πολυχώροι εκδηλώσεων και δεξιώσεων |
| Γ32 | Λούνα παρκ, άλλα παιχνίδια γενικά, παιδότοποι, παιχνιδότοποι κ.λπ. |
| Γ33 | Λιμενικές εγκαταστάσεις εξυπηρέτησης σκαφών αναψυχής |
| Γ34 | Μουσεία |
| Γ35 | Ναοί, χώροι λατρείας που συγκεντρώνονται περισσότερα από πενήντα (50) άτομα σε έναν χώρο |
| Γ36 | Ξενοδοχεία, εφόσον διαθέτουν χώρους που συγκεντρώνονται περισσότερα από πενήντα (50) άτομα σε έναν χώρο |
| Γ37 | Οίκοι ευγηρίας και μονάδες φροντίδας ηλικιωμένων |
| Γ38 | Οικοτροφεία παιδιών ηλικίας μικρότερης των έξι (6) ετών |
| Γ39 | Πλατείες, πάρκα, φωτισμοί οδών, που τα φωτιστικά τους δεν αποτελούν μέρος του εθνικού δικτύου διανομής ηλεκτρικής ενέργειας |
| Γ40 | Πρατήρια υγρών και αερίων καυσίμων |
| Γ41 | Προσωρινά καταλύματα εξυπηρέτησης ατόμων και οικογενειών σεισμοπλήκτων, πυρόπληκτων και γενικότερα φυσικών αιτίων |
| Γ42 | Πισίνες για το κοινό, σε κλειστούς χώρους, υπαίθριες πισίνες (συμπεριλαμβανομένου των πισινών που λαμβάνουν χώρα αγώνες όπως υδατοσφαίριση, κλπ) |
| Γ43 | Σιδηροδρομικοί σταθμοί |
| Γ44 | Σούπερ μάρκετ με ιδιόκτητο υποσταθμό ρεύματος |
| Γ45 | Σπήλαια, επισκέψιμα από το κοινό |
| Γ46 | Στρατόπεδα, φυλάκια |
| Γ47 | Υπαίθρια παρκινγκ (αυτοκινήτων, μοτοσυκλετών, σκαφών αναψυχής, κλπ) |
| Γ48 | Φυλακές, αναμορφωτήρια, κρατητήρια |
| Γ49 | Χιονοδρομικά κέντρα |
| Γ50 | Χώροι κατασκήνωσης / camping |
| Γ51 | Χώροι αθλητικών συγκεντρώσεων |
| Γ52 | Χώροι αναμονής επιβατών (αεροδρομίων, σταθμών λεωφορείων / σιδηροδρόμου / τραμ / μετρό / κλπ) |
| Γ53 | Χώροι καραντίνας (αφορά ανθρώπους, ζώα, φυτά ή γεωργικά προϊόντα για να περιοριστεί η μετάδοση δυνητικά λοιμωδών νόσων) |
| Γ54 | Χώροι πανηγύρεων |
| Γ55 | Χώροι συναυλιών |
| Γ56 | Χώροι συνεδρίων |
| Γ57 | Χώροι υποδοχής προσφύγων |
| Γ58 | Λοιπές περιπτώσεις αυτής της κατηγορίας, μη αναφερόμενες ανωτέρω |
Μικτές εγκαταστάσεις
Αν μια εγκατάσταση περιλαμβάνει χώρους που ανήκουν σε περισσότερες από μία κατηγορίες, η εγκατάσταση κατατάσσεται στην κατηγορία με το μικρότερο χρονικό διάστημα επανελέγχου (Παράρτημα ΙΙ, παρ. 3).
Μη οριστικοποιημένη και οριστικοποιημένη ΥΔΕ
Όταν μια εγκατάσταση δεν έχει ηλεκτροδοτηθεί και ο έλεγχος δεν μπορεί, για τεχνικούς λόγους, να συμπληρώσει όλα τα πεδία του πρωτοκόλλου ελέγχου, καταγράφονται στις παρατηρήσεις τα πεδία που έμειναν κενά και υποβάλλεται ΥΔΕ με την ένδειξη «μη οριστικοποιημένη». Με την έναρξη της ηλεκτροδότησης συμπληρώνονται όλα τα πεδία με βάση τις δοκιμές και τις μετρήσεις, και συντάσσεται νέα ΥΔΕ με την ένδειξη «οριστικοποιημένη», η οποία υποβάλλεται εντός 45 ημερών από την ηλεκτροδότηση (άρθρο 4, παρ. 6).
Υποβολή και ηλεκτροδότηση
- Η ΥΔΕ και η συνοδευτική τεκμηρίωση υποβάλλονται με ευθύνη του συντάκτη στο «Ενιαίο Μητρώο Ηλεκτρικών Εγκαταστάσεων» του άρθρου 11 του ν. 3982/2011 (άρθρο 4, παρ. 7).
- Μέχρι να λειτουργήσει το Μητρώο, οι ΥΔΕ συνεχίζουν να υποβάλλονται στον Διαχειριστή του ΕΔΔΗΕ εντός 30 ημερών από την έκδοσή τους. Αντίγραφο φυλάσσουν ο ιδιοκτήτης, ο καταναλωτής και ο συντάκτης, τουλάχιστον μέχρι την υποβολή της επόμενης ΥΔΕ (άρθρο 6, παρ. 3).
- Ο Διαχειριστής του ΕΔΔΗΕ μπορεί να αρνηθεί την ηλεκτροδότηση ή την επανασύνδεση, ή να διακόψει την ηλεκτροδότηση, μέχρι να υποβληθεί ΥΔΕ (άρθρο 4, παρ. 8).
Τι δεν καλύπτεται από την απόφαση
- Μέση και υψηλή τάση. Δεν εμπίπτουν στους ελέγχους των άρθρων 3 και 4. Για τη διασύνδεση ιδιωτικών υποσταθμών, εγκαταστάσεων και κινητήρων Μέσης Τάσης με το ΕΔΔΗΕ υποβάλλεται ξεχωριστή Υπεύθυνη Δήλωση (άρθρο 5). Η εγκατάσταση χαμηλής τάσης που τροφοδοτείται από τέτοιον υποσταθμό ελέγχεται κανονικά.
- Φόρτιση ηλεκτρικών οχημάτων. Ισχύουν τα άρθρα 22, 24, 27 και 65 του ν. 4710/2020 (άρθρο 6, παρ. 6). Το Γ12 του πίνακα αφορά τα υπαίθρια σημεία φόρτισης που δεν είναι μέρος άλλης εγκατάστασης.
Τι ίσχυε πριν
Παλαιότερα το πλαίσιο των ελέγχων βρισκόταν στην απόφαση Φ.7.5/1816/88/2004 (ΦΕΚ Β΄ 470) και στην Φ.50/503/168/2011 (ΦΕΚ Β΄ 844) για το υπόδειγμα ΥΔΕ. Με την έκδοση της Υ.Α. 101195/2021 έπαψε να ισχύει η Φ.50/503/168/2011. Η Φ.7.5/1816/88/2004 καταργήθηκε, με μεταβατική εφαρμογή ορισμένων διατάξεών της, η οποία με την Υ.Α. 17773/2023 παρατάθηκε έως τις 31.12.2023 και έληξε την 01.01.2024.
Για ΥΔΕ που είχαν υποβληθεί πριν την έναρξη ισχύος της Υ.Α. 101195/2021, εξακολουθούν να ισχύουν τα διαστήματα επανελέγχου που προβλέπονταν όταν εκδόθηκαν, εφόσον δεν έχει προκύψει έκτακτος έλεγχος (άρθρο 6, παρ. 1).
Η Υ.Α. 129600/2021 ήταν μεταβατική: για ΥΔΕ ελέγχων που δεν απαιτούσαν πρωτόκολλο ελέγχου κατά ΕΛΟΤ 60364, επέτρεψε μέχρι 31.01.2022 τη σύνταξή τους και με το υπόδειγμα της Υ.Α. 130414/2019, και διόρθωσε σημεία του υποδείγματος και του πρωτοκόλλου.
Πηγές και ημερομηνία ελέγχου
- Υ.Α. 101195/17.09.2021 «Γενικές και Ειδικές Απαιτήσεις για τις Ηλεκτρικές Εγκαταστάσεις», ΦΕΚ Β΄ 4654/08.10.2021: άρθρα 1 έως 6, Παραρτήματα Ι και ΙΙ. Το ΦΕΚ σε PDF ↗
- Υ.Α. 129600/29.11.2021, ΦΕΚ Β΄ 5635/02.12.2021 (τροποποίηση, μεταβατική). Σελίδα ↗
- Υ.Α. 17773/2023, ΦΕΚ Β΄ 1188/03.03.2023 (τροποποίηση του άρθρου 2 και του άρθρου 4, και των μεταβατικών διατάξεων).